^Do góry
Get Adobe Flash player

Rycerze Niepokalanej

I Komunia Święta

Terminy PIERWSZEJ KOMUNII ŚWIĘTEJ W 2018r.

20 maja 2018r.
klasy III A, B, F, H, K,

Krzyż, Gutowiec, Malachin

27 maja 2018r.
klasy III C, D, E, G, I, J

Pozostałe dzieci

Kalendarz

Grudzień 2017
P W Ś C Pt S N
27 28 29 30 1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31

Szukaj

Logowanie

Historia

 

Początki parafii sięgają drugiej połowy XII w. (ks. S. Kujot, prof. G. Labuda) i mogły mieć związek z fundacją książęcą. Pierwsza wzmianka  o parafii pochodzi z dokumentu lokacyjnego, wydanego przez komtura tucholskiego Henryka Bollendorf, który plebanowi nadał 5 łanów ziemi. Parafia musiała jednak powstać znacznie wcześniej, skoro posiadała własnego proboszcza, a więc również kościół, z którego przypuszczalnie zachowały się dwie kamienne kropielnice datowane na z XIII i XIV/XV w. Nie wiadomo ile kościołów poprzedziło obecną świątynię, niemniej pierwsza wzmianka o kościele drewnianym, pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, pochodzi z wizytacji biskupa H. Rozrażewskiego z 1584 r., a więc w okresu ekspansji protestanckiej w tej części Pomorza. Wizytator odnotował, że parafią zarządzał Jakub Levinius, prawdopodobnie samozwańczy kapłan, którego mieszkańcy nie akceptowali i dlatego uczęszczali do kościoła w Raciążu. W tym czasie parafia obejmowała swoim zasięgiem Mokre, Malachin, Łukowo, Zapędowo, Lutom , Rytel, Będźmirowice, Złemięso oraz Łąg, który już wtedy był filią czerskiej parafii. W 1686 r. drewniany kościół, podobnie jak pozostałe budynki parafialne, znajdował się w bardzo złym stanie. Wewnątrz świątyni (o wymiarach 18 m x 9 m) był tylko jeden ołtarz. Podczas drugiej wojny szwedzkiej (1700-1721) okolice Czerska były nękane ciągłymi napadami i grabieżami. Chcąc uniknąć ofiar w 1706 r. ks. Tomasz Gradzikowski razem z parafianami uciekł do lasu, gdzie ukrywał się przed Szwedami od Trzech Króli do Bożego Ciała. Z kolei za czasów ks. prob. Szymona Plutowskiego (1735-1783), w 1756 r., kościół doszczętnie spłonął z całym wyposażeniem, ale dzięki zamożnym czerszczanom (Łukowiczom, Klińskim i Orlikowskim) w 1760 lub 1764 r. został odbudowany. W tym czasie parafia liczyła 1760 wiernych (1259 komunikujących) i 107 akatolików (ewangelików), natomiast w samym Czersku było zaledwie 377 mieszkańców. Wyposażenie nowej świątyni było dosyć bogate: w wieży znajdowały się trzy dzwony, a wewnątrz pięć ołtarzy (św. Maria Magdalena z figurą, św. Jan Nepomucen, św. Józef, św. Antoni i Wniebowzięcie NMP). Terytorium parafii,  w stosunku do XVI w., powiększyło się o Nieżurawę, Legbąd, Prusy, Łubnę, Zimnezdroje, Łosiny, Twarożnicę, Ostrowę, Ubogą, Zawadę, Pleniny, Kurcze i Juńczę, razem parafia liczyła 23 miejscowości. Bardziej szczegółowy opis kościoła znajduje się w wizytacji z 1780 r. Zakrystia i dzwonnica były dobudowane do czworobocznej bryły kościoła. W dzwonnicy zamontowano trzy dzwony:  pierwszy wysoki na łokieć (58 cm), drugi na trzy ćwierci łokcia (43,5 cm) i najmniejszy na dwie ćwierci łokcia (29 cm). Wewnątrz znajdowało się siedem ołtarzy. W ołtarzu głównym znajdował się obraz św. Marii Magdaleny, a powyżej figura tejże świętej, drewniana i wyzłocona „kształtem  nieprzystojnym zrobiona” oraz obraz MB Częstochowskiej. Drugi ołtarz w rogu, drewniany, niemalowany, o dwóch kondygnacjach. Na pierwszej obraz św. Antoniego z Padwy, a powyżej obraz Wniebowzięcia NMP. Trzeci ołtarz drewniany, niemalowany, również o dwóch kondygnacjach. W dolnej części obraz św. Józefa, a nad nim św. Jana Nepomucena z dwiema liliami i drewnianym krzyżem. Czwarty ołtarz stał w rogu wielkiego chóru po stronie Ewangelii, drewniany, niepomalowany. Na dole był stary obraz Matki Bożej, a nad nim obraz MB Częstochowskiej w sukience blaszanej, posrebrzanej oraz figura Ducha Świętego. Piąty ołtarz, niemalowany, znajdował się w rogu wielkiego chóru, po stronie lekcji. W centralnym miejscu był obraz św. Jana Nepomucena, a powyżej także obraz tego świętego w posrebrzanej sukience, a w drewnianej monstrancji znajdowały się relikwie św. Jana Nepomucena („język iego rżnięty”). W wielkim chórze po stronie Ewangelii stał ołtarz z figurą Ukrzyżowania Pana Jezusa, z rzeźbami św. Jana i NMP obok krzyża oraz św. Marii Magdaleny pod krzyżem. Siódmy ołtarz, malowany, stał w wielkim chórze od strony lekcji i przedstawiał figurę św. Michała Archanioła.

Dzięki staraniom sędziego człuchowskiego Mikołaja Pawłowskiego w 1761 r. w Mokrem powstała kaplica ku czci św. Jozefa, która od pap. Klemensa XII otrzymała indult odprawiania mszy św., a w 1788 r. powstało tam Bractwo św. Jozefa, do którego należały wszystkie najznakomitsze rody powiatu chojnickiego.  

Po dwudziestu latach czerski kościół znajdował się w bardzo złym stanie. Ponadto  za rządów ks. Michała Stoleckiego, 3.10.1828 r., spłonęła drewniana plebania     

            Wkrótce okazało się, że szybki rozwój gospodarczy Czerska, drugiej poł. XIX w, wiązał się z gwałtownym przyrostem demograficznym. Nowy kościół mógł pomieścić 1250 osób (250 miejsc siedzących i 800 stojących) i na początku XX w. okazał się za mały dla dwunastotysięcznej parafii. Mimo utworzenia parafii w Łęgu (15.02.1859) czerski kościół nadal nie mieścił większości wiernych , dlatego 4.08.1887 r. rozpoczęto starania o zezwolenie na rozbudowę świątyni. Ponieważ władze rejencji w Kwidzynie nie przychyliły się do wniosku, parafię ponownie pomniejszono przez utworzenie samodzielnego wikariatu w Rytlu (1889). Z danych wynika, że w 1895 r. parafia liczyła 8 965, a w 1905 r. już 11 338 wiernych.z zabudowaniami. Murowaną z cegły plebanię postawiono w 1830 r., ale kościoła nie udało się uratować. Ostatecznie rozebrano go w 1842 r., a dwa lata później  (22.07.1844) bp A. Sedlag poświęcił kamień węgielny pod nową świątynię, którą postawiono 1.12.1845 r., ale bez wieży, gdyż tylko na taki projekt zgodziły się władze pruskie. Kilkuletnie zabiegi ks. prob. Józefa Chrapkiewicza u władz pruskich doprowadziły do wydania zgody i w 1848 r. ukończono wieżę wysoką na 27 m, z zegarem ufundowanym przez radcę Kocha ze Stendalu. Nowy kościół z wieżą został poświęcony 16.09.1850 r., również przez ks. bpa A. Sedlaga. Był to pierwszy kościół murowany z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim,  o wymiarach 29,5 m x 10,7 m. Wyposażenie pochodziło głównie z poprzedniego kościoła: dwa ołtarze ufundowane przez ks. kan. F. Łukowicza (1766), chrzcielnica i ambona, natomiast w prezbiterium stanął ołtarz Trójcy Świętej (Hermana Hana, 1611), ofiarowany katedrze w Pelplinie przez opata cysterskiego Feliksa Kosa, a w 1845 r. przekazany parafii Czersk przez kapitułę pelplińską.

            Rozwój gospodarczy spowodował  przyrost biednej warstwy społeczeństwa. W Czersku pod koniec XVIII w. powstał przytułek dla 4 szpitalników, ufundowany przez podkomorzego Dembińskiego. W 1832 r. budynek się zawalił, dlatego w 1838 r.  proboszcz ks. J. Chrapkiewicz pobudował nowy szpital dla biednych o 4 izbach. W 1884 r. budynek z zapleczem sprzedano Józefowi Packeisenowi, a za uzyskane środki zakupiono dom przy ul. Schutta, w którym zamieszkało 4 szpitalników i kościelny. Dla opieki nad chorymi ks. proboszcz P. Behrendt w 1896 r. rozpoczął starania o sprowadzenie do Czerska zakonnic, które przybyły do parafii 2 października 1896 r. i zamieszkały w mieszkaniu Banku Czerskiego przy ul. Schutta. Było to pięć sióstr elżbietanek. W okresie międzywojennym prowadziły ochronkę i szkołę dla dziewcząt oraz odwiedzały chorych po domach.

Obecny kościół, murowany na bazie krzyża łacińskiego z czerwonej cegły, w stylu neogotyckim, wybudowano w latach 1910 – 1913. Budowę rozpoczął ks. Jozef Wysocki, który zdążył poświęcić kamień węgielny, gdyż zmarł na początku 1911 r.. Budowę kontynuował nowy proboszcz ks. Kazimierz Sprengel, który doprowadził do  konsekracji świątyni, której 27 kwietnia 1913 r. dokonał sufragan ks. bp Jakub Klunder. Nowa świątynia ma wymiary 53 m x 18,50 m (w transepcie 29,60 m), a wys. wieży wynosi 40 m, z zegarem o czterech tarczach firmy „J.E. Weule Bockenem” z 1912 r.

Większość wyposażenia pochodziła z poprzedniej świątyni, które na czas budowy przeniesiono do prowizorycznej kaplicy, postawionej na placu, gdzie obecnie znajduje się sala gimnastyczna Liceum Ogólnokształcącego.

Ołtarz Trójcy Świętej Hermana Hana (1611) ustawiono w prezbiterium, a rzeźbiarz Koehler z Berlina w 1913 r. dostawił do niego kotarę podtrzymywaną przez dwa anioły. W predelli znajduje się obraz „Koncert anielski” H. Hana (oryginał w Muzeum Diecezjalnym). W południowej części transeptu ustawiono ołtarz Świętego Krzyża z 1766 r., dzieło Dawida Bohra, z herbem litewskim Newlin na mensie ołtarzowej i inicjałami fundatora F. Ł. C. C. (Franciscus Łukowicz Canonicus Camienensis). W północnej części transeptu ustawiono ołtarz Św. Michała Archanioła, również  autorstwa Dawida Bohra, (1766), który za czasów ks.  J. Wojewódki (1829), na koszt właściciela Stodółek Franciszka Blumowskiego odnowił wędrowny malarz. Obok ołtarza Św. Krzyża w 1912 r. ustawiono ołtarz dedykowany NMP, wykonany przez firmę „Walla” z Wrocławia (w 1956 r. umieszczono w nim obraz MB namalowany przez W. Drapiewskiego z Pelplina), a z drugiej strony ołtarz Św. Marii Magdaleny, autorstwa Nowakowskiego z Poznania (1912). Obraz świętej patronki jest dziełem W. Drapiewskiego z Pelplina (1956). Dziełem firmy „Walla” są również kratki przez ołtarzem i dwa konfesjonały. Nowakowski wykonał ambonę (1913), ale baldachim wykorzystał ze starego kościoła (1700). Boczne skrzydła dawnych ołtarzy wykonano w 1913 r. według projektu tajnego radcy budowlanego Hosfelda. Nad głównym wejściem do kościoła znajduje się rzeźba Św. Marii Magdaleny o wys. 90 cm, dłuta artysty Trillhase z Erfurtu. Malaturę sklepienia wykonał prof. Otto Linnemann z Frankfurtu nad Menem, któremu pomagali K. Jasnoch i F. Konitzer z Czerska. Malowidła sufitowe przedstawiają sceny ze Starego Testamentu i alegorie z Nowego Testamentu. W 1913 r. wykonano 28-głosowe organy pneumatyczne w firmie Pawła Voelknera z Bydgoszczy, które w 1958 r. przebudował Z. Pietrzak z Wrocławia i dodał nowy kontuar o dwóch manuałach z pedałem. W 1985 roku firma K. Urbańskiego z Bydgoszczy dokonała kapitalnego remontu instrumentu, łącznie z wymianą wszystkich membran. W 2014 r. Robert Szczygielski z Łęga wymienił miech i zamontował nowy silnik wiatrownicy.

W latach 1917 – 1922 powstało osiem stacji Drogi Krzyżowej w stylu noerenesansowym, autorstwa Gutermanna z Monachium. W 1955 r. jego dzieło dokończył W. Drapiewski z Pelplina.

W okresie zarządzania parafią przez ks. kan. Franciszka Drosta (1945-1972), mimo braku materiałów i restrykcji władz komunistycznych, niemalże całe wyposażenie świątyni zostało odnowione. Poza wymienionymi, w latach 1959-1965 poddano konserwacji wszystkie ołtarze i chrzcielnicę, postawiono ołtarze św. Antoniego i św. Judy Tadeusza. W 1957 r. w wieży zamontowano trzy dzwony odlane w pracowni J. Felczyńskiego: św. Franciszek (500 kg), św. Kazimierz (800 kg) i św. Maria Magdalena (1650 kg), a czwarty (ok. 1500 kg) z 1907 r. przeniesiono z kościoła ewangelickiego. Poprzednie w 1941 r. ukradli Niemcy na cele zbrojeniowe.

W latach 1985 – 2012 ołtarz główny pomalowano na kolor kości słoniowej, wymalowano ściany świątyni, wykonano okna witrażowe z popiersiami współczesnych świętych, granitem wyłożono prezbiterium, wieżę pokryto blachą miedzianą, odrestaurowano tarcze i wskazówki zegara oraz zainstalowano elektroniczne kuranty. W kościele zmieniono instalację elektryczną, wykonano sedilia w prezbiterium dla ministrantów. Plac  przykościelny  wyłożono polbrukiem i wykonano podjazd dla niepełnosprawnych. Ponadto wybudowano kaplicę filialną w Krzyżu i dom przedpogrzebowy z chłodnią przy kościele, ogrodzono nową część cmentarza stylowym ogrodzeniem od ul. Dra Zielińskiego wraz z nową bramą cmentarną i utwardzono niektóre aleje cmentarza płytą chodnikową. Wyremontowano część wikariatki z przeznaczeniem na mieszkanie dla proboszcza na emeryturę, całkowicie wyremontowano organistówkę i ocieplono plebanię. W okresie zarządzania parafią przez ks. Henryka Kotlengę bardzo rozwinęło się też parafialne duszpasterstwo, działało ok. 20 grup i stowarzyszeń.

W latach 2013-2017 na nowo wyzłocono ambonkę i ołtarz posoborowy z 1980 r., wykonano całkowicie nowe nagłośnienie, alarm w prezbiterium i elektroniczne  sterowanie dzwonami (poprzednie zniszczyła burza) oraz wymalowano zakrystię i uszczelniono dach nad zakrystią. Firma „Monument” wykonała inwentaryzację i projekt kościoła, wymagane do zmiany poszycia dachu świątyni oraz dokumentację ogrodzenia cmentarza. W Krzyżu wyremontowano kaplicę i zmieniono wystrój jej wnętrza, wykonano pięć nowych witraży z wizerunkami świętych z okresu pontyfikatu św. Jana Pawła II i wymieniono wszystkie okna i zainstalowano nagłośnienie. Na parterze plebanii przeprowadzono kapitalny remont i dobudowano werandę na poczekalnię do biura parafialnego.

 

 Proboszczowie powojenni:

  1. Franciszek Smagliński (1945)
  2. Franciszek Drost (1945-1972)
  3. Witold Szpręga (1972-1976)
  4. Jan Friedel (1977-1984)
  5. Henryk Kotlenga (1984-2013)
  6. Zbigniew Straszewski – od 2013

 

Księża pochodzący z Czerska:

  1. Jozef Rostowski – 1948
  2. Klemens Mizioł – 1948 (prac. w Brazylii)
  3. Antoni Sękowski – 1954
  4. Tadeusz Kliczkowski – 1962 (oblat NMP)
  5. J. Mroczyński - 1972
  6. Zygfryd Landowski – 1972
  7. Zygmunt Szmidt – 1983 (misjonarz werbista)
  8. Wojciech Ostoja-Linski – 1984
  9. Wiesław Kraiński – 1989
  10. Marek Borzyszkowski - 1990
  11. Jacek Wyrowiński – 1990
  12. Maciej Ostoja-Linski – 1991 (Święta Rodzina)
  13. Mariusz Falk – 1993
  14. Krzysztof Kosobudzki – 1995
  15. Piotr Szlachcikowski – 1996
  16. Piotr Gliński – 1997
  17. Ryszard Thiede – 1999
  18. Tadeusz Galikowski – 2000
  19. Radosław Orlikowski – 2003
  20. Robert Elak – 2006
  21. Marcin Leszczyński – 2009
  22. Marek Chmist – 2013

 

Siostry zakonne pochodzące z parafii Czersk:

Zgromadzenie Sióstr Elżbietanek

  1. Salomea Sękowska (1874-1957)
  2. Klara Senkowska (1883-1957)
  3. Katarzyna Senkowska (1884-1950)
  4. Cecylia Sankowska (1891-1965)
  5. Marta Sankowska (1893-1926)
  6. Marcjanna Sankowska (1885-1964)
  7. Cecylia Janikowska (1920-2011)
  8. Aniela Łangowska (1930-2011)
  9. Floriana Cieniuch (+2004)
  10. Halina Sankowska (śluby 1985)
  11. Karolina Bloch ( śluby 1990)

Franciszkanki

  1. Celesta Baszanowska

Zmartwychwstanki

  1. Olga Repińska (2014)

Faustynki

  1. Kaja Gradowska (2014)

 

Copyright © 2014. Parafia Czersk  Rights Reserved.

UWAGA! Ten serwis używa cookies i podobnych technologii.

Brak zmiany ustawienia przeglądarki oznacza zgodę na to. Czytaj więcej…

Zrozumiałem

Wyłączenie lub blokada obsługi cookies może spowodować nieprawidłowe działanie naszej witryny. Jeśli Twoja przeglądarka akceptuje obsługę Cookies, oznacza to wyrażenie zgody na stosowanie cookies przez naszą witrynę.

Więcej o plikach cookies

CZYTAJ TUTAJ